Statystyka
Zagadnienia i problematyka
Metody wnioskowania
Metody wnioskowania statystycznego omawiane we wcześniejszych rozdziałach opierały się na założeniu losowania prostego (losowanie ze zwracaniem, z jednakowymi prawdopodobieństwami wyboru). Ten sposób losowania gwarantuje niezależność zmiennych reprezentujących próbę, co ułatwia wyznaczanie różnych formuł statystycznych. W dalszych rozdziałach podręcznika przyjmować będziemy podobne założenie, tutaj jednak zrobimy odstępstwo od tej zasady, by omówić inne sposoby pobierania próby oraz odpowiadające im metody wnioskowania co do rozkładu cechy jednowymiarowej. Zagadnieniami tymi zajmuje się zasadniczo odrębna dyscyplina, zwana metodą reprezentacyjną. Nawiązanie do tej problematyki uzasadniamy tym, że w praktyce częściowych badań statystycznych dość powszechnie odstępuje się od schematu losowania prostego. Wynikają stąd określone konsekwencje dla metod wnioskowania. W szczególności, odejście od schematu losowania prostego powoduje, że zmieniają się wariancje estymatorów i określające je wzory.
Wprowadzimy tu lub uściślimy kilka pojęć i terminów niezbędnych do omówienia podstawowych schematów losowania prób.
Obserwacji w badaniu statystycznym podlegają elementy populacji zwane także jednostkami badania. Losowaniu podlegać mogą indywidualne elementy populacji lub zespoły elementów, określane jako jednostki losowania.